Semi-Fungible Token Nedir?

Kripto varlık birimlerinin ve blok zincir teknolojisinin hızla evrimleşmesiyle birlikte yeni dijital varlık sınıfları ortaya çıkmaktadır. Bu varlık sınıflarından biri de Yarı-Misli Tokenler (semi-fungible token-SFT) olarak bilinmektedir.

Blokzincir sisteminde dijital olarak transfer edilebilen varlıklara “token (jeton)” denilmektedir. Token, herhangi bir ürünü, hizmeti ya da değeri temsil etmek amacıyla oluşturulabilmektedir. Tokenin temsil ettiği ürün, hizmet veya değerin türüne göre, token’ın teknik ve hukuki altyapısı da değişmektedir. Fiziki varlığı bulunmayan ve yalnızca blokzincirdeki bir program kodundan oluşan token’ların eşya olarak vasıflandırılmasının ya da eşya hukukuna dair kurallar ın uygulanmasının mümkün olup olmadığı tartışılmaktadır.

Eşya kavramına ilişkin tartışmalar devam ederken, “tokenizasyon” olarak adlandırılan ve fiziki nesnelerin dijital alanda temsilini öngören yeni bir kavram daha ortaya çıkmıştır. NFT kavramı burada devreye girmektedir. Non-fungible token olarak isimlendirilen NFT’ler, hukukta misli olmayan eşya olarak nitelediğimiz cismani varlıkları temsil etmek ve o eşyaların sahiplik vesair haklarını edinmekte kullanılmaktadır. SFT’ler ise; hem herhangi bir coin gibi takas edilebilir/misli nitelikte olabilmesi, hem de NFT’ler gibi eşsiz, türetilemez, misli olmayan özellikteki NFT’elre dönüşebilmeleriyle dikkat çekicidir.

Yarı Değiştirilebilir Tokenler (SFT'ler), başlangıçta misli olarak işlem görürler ve diğer tokenlarla aynı şekilde takas edilebilirler. Bir SFT, maddi değere sahip bir hediye kartını temsil edebilir. Ancak, bir olay veya koşul gerçekleştiğinde, örneğin, bu hediye kartı kullanıldığında veya belirli bir süre sonunda geçerliliğini yitirdiğinde yapısındaki akıllı sözleşmenin aktif hale gelmesi ile bu SFT artık misli olmayan bir formata dönüşür. Kartı temsil eden SFT artık değiştirilemez hale gelir. Bu durumda, token artık parçalara ayrılamaz veya başka tokenlarla takas edilemez hale gelir. Veya bir konser bileti, konsere giriş yapılana dek herhangi bir kişiye ait olabilecek şekilde takas edilebilir. Ancak konserin başlaması yahut etkinliğe katılınması halinde token artık NFT haline gelebilir.

SFT'lerin kullanım alanları oldukça geniştir ve çeşitli endüstrilerde önemli fırsatlar sunmaktadır. Finansal uygulamalarda, SFT'ler farklı varlık türlerini temsil etmek için kullanılabilir ve yatırım fonlarının tokenleştirilmesine 6olanak tanır. Örneğin, bir gayrimenkul fonu SFT'ler aracılığıyla temsil edilebilir ve yatırımcılar bu tokenler aracılığıyla gayrimenkul portföyüne yatırım yapabilirler.

Oyun endüstrisinde ise, SFT'ler oyun içi ögelerin ve varlıkların temsili için kullanılabilir. Diyelim ki bir sanal gerçeklik oyununda, oyuncular bir dizi özel eşyaya erişmek için SFT'leri kullanabilirler. Bu özel eşyalar, oyuncuların oyun içindeki ilerlemelerine ve başarılarına göre kazanılan ödüller olabilir. Başlangıçta bu özel eşyalar değiştirilebilir bir şekilde temsil edilir ve oyuncular bu tokenleri diğer oyuncularla takas edebilirler. Ancak, bir oyuncu bir ödülü kazandığında ve bu özel eşyaya erişim hakkını kullanarak tokeni kullanırsa, bu token artık değiştirilemez hale gelir ve başka oyuncularla takas edilemez hale gelir.

SFT'lerin ne zaman değiştirilemez hale geldiği ve bu durumun yasal sonuçları dikkate alınmalıdır. Örneğin, bir SFT'nin değiştirilemez hale geldiğinde, bu tokenin mülkiyet hakları nasıl etkilenir? Bu sorunun cevabı, SFT'lerin hukuki çerçevesinin belirlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, cismani bir nitelikte olmaması ve maddi bir değer ihtiva etmemesi gibi nedenlerle eşya olarak nitelenmemesi, tokenların kullanım amaçları ve sağladıkları haklar bakımından sorun ihtiva eder.

NFT ve SFT gibidijital varlıklar, klasik anlamda eşya kabul ettiğimiz varlıkların dijital evrendeki izdüşümü olarak kullanıldıklarından, şüphesiz o eşyadan doğan hakların da izdüşümüne sahip olmalıdırlar. Dijital varlıkların da eşya hukuku bağlamında değerlendirilebileceği görüşüne katılıyoruz.